BEBEĞİNİZİN İLK AYI - 2

BEBEĞİNİZ HENÜZ İLK GÜNLERİNDE, 1. AY (0-30 +1,-1 gün) (2.bölüm)

 

 

Görsel Algı ve Hafıza Gelişimi İçin

Bebek odasının duvarlarını canlı renklerde boyayın ya da duvarlarına uygun tarzda tablolar asın. Çevresinde ne kadar çok uyaran olursa beyin gelişimi o kadar olumlu etkilenecektir.

Bebeğinizin yatağını, mutlaka pencereden odaya giren ışığı görebileceği biçimde yerleştirin. Böylece ışığı algılaması kolaylaşacaktır.


Bebeğinizi her kaldırıp yatırdığınızda farklı tarafına yatırın. Bir sağ tarafına, bir sol tarafına. Böylece gün ışığı, odanın tavanındaki ışık ya da başucu lambasının ışığı, her iki gözünü de uyarabilir.

Yeni doğan bebekler görürler, ancak görme uzaklığı 20-25 cm. ile sınırlıdır. Her ay bu uzaklık biraz daha artacaktır. Ama siz ilk ayda, bebeğinizle aranızda yaklaşık 20-25 cm. uzaklık olacak şekilde yüzyüze gelmeye çalışın.

Yaşamının ilk aylarında, özellikle insan yüzleri bebekler için oldukça ilgi çekicidir. Ancak hala yüzün bütününü görmekte, algılamakta zorlanırlar. Bu nedenle, genellikle yüzünüzün bir tek noktasına (göz, ağız, burun, vb.) odaklanacaktır. Sık sık yüz yüze gelin, yüzünüzü incelemesine olanak verin.

Geceleyin bebeğinizi sırtüstü yatırdığınız zaman, tavandaki ışığa (ya da odadaki başka bir ışık kaynağına) bakıp bakmadığını kontrol edin. Bakıyorsa bu olumlu bir gelişmedir. Ancak göz sağlığı için parlak ışıklara uzun süreli bakmasına izin vermeyin.

Bir el fenerine kırmızı krepon kağıdı ya da kırmızı ince bir kumaş bağlayın. Bebeğinizin odasını biraz karartın. Kağıt/kumaş kaplı el fenerinin ışığını bebeğinizin yüzüne doğru, 5-10 saniye süre ile tutun. Işığa baktığından emin olun. (Bu uygulamada kesinlikle lazer ışıklı fener ya da ışık kaynağı kullanmayın.) Bu çalışmayı her gün bir kaç kez, değişik zamanlarda yapın.

Işıklı bebek oyuncaklarından alın. Yavaş yanıp sönen, dönen, renk değiştiren, ışıklar bebeğinizin dikkatini çekecek ve izlemesini sağlayacaktır.

Geceleri, çalıştırdığınızda tavana renkli resimler yansıtan müzikli oyuncaklardan bir tane edinin. Karanlık bir ortamda, ortamı aydınlatmanın yanı sıra, bebeğinizin dikkatini çektiğini göreceksiniz.

Geceleyin bebeğiniz uyurken, odanın karanlık olmasını sağlayın. Son yıllarda yapılan çalışmalar, aydınlık ortamlarda uyuyan bebeklerde, yetişkinlik dönemlerinde göz bozukluklarına daha sık rastlandığını göstermektedir.

Şu anda bebeğiniz için en ilgi çekici şey sizin yüzünüzdür. Bu nedenle başınızın üzerindeki, çevresindeki her şeye bakacaktır. Bu fırsatı değerlendirerek başınıza bir şapka takın, başınızı öne-arkaya, sağa-sola hareket ettirerek görme duyusunu uyarın. Bu uygulamayı değişik şapkalar, eşarplar ya da örtülerle çeşitlendirin. Uygulama sırasında sözlerini ve müziğini sizin yarattığınız bir şarkı söylemeyi de ihmal etmeyin.

Gözünüzün yanında parlak bir nesne tutun ve bebeğin ismini söyleyin. Size (ya da gözünüzün yanında duran parlak nesneye) baktığında, daha uzun süre bakmasını sağlamak için bebeğinizle neşe içinde konuşun.

Arada sırada bebeğinizin yatağında/beşiğinde canlı renklerde ve desenli çarşaf kullanın. Yatarken görme sinirlerinin uyarılması açısından yararlı olacaktır.

Yatağının başucunda bir dönence, kenarlarında canlı ve belirgin renklerde oyuncaklar olmasına özen gösterin. Zaman zaman bu nesneleri, görme mesafesi içinde hareket ettirerek dikkatini çekebilirsiniz. Ancak henüz nesne takibi yapamayacağını unutmayın.

Bebekler özellikle ilk aylarda parlak, belirgin ve yan yana bulunan zıt renkleri (siyah-beyaz, kırmızı-beyaz) daha rahat algılayabilirler. Bu nedenle çevresinde bu renkleri içeren nesneler, oyuncaklar olmasına öncelik verin.

Canlı renklerde, parlak kumaştan bir eşarp alın, bebeğinizin görüş alanı içinde hareket ettirin (bu arada kumaşın renklerinden ve ne kadar parlak olduğundan söz edebilirsiniz).

Bebeğinizin değişik nesneleri görmesini sağlayın. Bunun için asılı duran, sesli, müzikli, renkli, ışıklı dönencelerden yararlanın. Çeşidi arttırabilmek için renkli kartonlar kullanarak değişik şekillerden, gülen yüzlerden, hayvan figürlerinden, farklı kalınlık ve şekillerde çizgilerden oluşan dönenceler hazırlayın.

Bir bebek giysi askısına, canlı renklerde ve farklı desenlerde kumaş parçaları bağlayın. Askıyı yatağının üzerine asarak ya da elinizde tutup hareket ettirerek, uçuşan kumaşlara bakmasını sağlayın.

Yumuşak, dolgu, tüysüz hayvan oyuncakları gösterin. Eliyle dokunmasını sağlayın, yanağına, bacağına, karnına değdirin. Oyuncağın vücut parçalarını göstererek hakkında konuşun.

İşitsel Algı ve Hafıza Gelişimi İçin

Yeni doğmuş bebekler anne-babalarının ince seslerini, kalp vuruşuna benzer ritmik sesleri ve anne karnındayken sıklıkla duydukları sesleri (müzik parçaları, yüksek sesle okunmuş öyküler, tekerlemeler, şarkılar, vb.) duymaktan mutlu olurlar. Yavaşça yükselip alçalan klasik müzik parçaları bebeğinizin sakinleşmesi, kendisini daha iyi hissetmesi için oldukça yararlı olacaktır. Düzensiz ritmli ve yüksek sesli parçalar huzurunu bozabilir. Bebeğinizin tepkilerini izleyerek, ne tarz seslerin ona iyi geldiğini belirleyin ve gerekli zamanlarda kullanın.

Bebeğinize sık sık onu ne kadar sevdiğinizi, yaşamınıza girmesinden dolayı ne kadar mutlu olduğunuzu söyleyin.

Bebekler, annelerinin sesini duymaktan hoşlanırlar. Sakinleşmeleri, sevildiklerini ve ilgilenildiklerini anlamaları, öğrenmeleri, anlamaları için gün boyunca sık sık konuşun.

Bebeğinizle uzun duraklamalı, kısa cümleler kurarak konuşun. Söylediklerinizi henüz anlamayacaktır ama zaman içinde, ana dilinin müzikal yapısını ve kurallarını öğrenmeye başlayacak, sizin sesinizi duymaktan hoşlanacak, sözcüklerin bir şeyleri anlattığını anlayacak, anlamları üzerinde odaklanacak ve nesnelerle isimleri arasında bağlantılar kuracaktır.

Emzirirken, altını değiştirirken, kucağınızdayken ya da yatarken yüzünüzü yüzüne yaklaştırın, gülümseyin ve yumuşak bir ses tonu ile onu ne kadar çok sevdiğinizi söyleyin.

Uyanık olduğu zamanlarda onunla bol bol konuşun. Ne kadar güzel olduğundan, çok iyi emdiğinden, çişini/kakasını yaptığı zaman sevindiğinizden, uyumasını izlemekten hoşlandığınızdan, kısaca onunla ilgili bütün güzel şeylerden söz edebilirsiniz.

Bebeğinizle, ilgisini çekebilecek nesneler (çıngırak, top, ışıklı bir oyuncak, vb) ile ilgili konuşun. Hakkında konuştuğunuz şeyleri işaret ederek, görme sınırları içinde ve mesafesinde tutarak gösterin.

Çıngırak ve zil sesi ilgisini çekebilir. Bu materyalleri zaman zaman kulağına farklı mesafelerde ve farklı yönlerde çalarak dikkatini çekmeye çalışın.

Yapılan pek çok bilimsel çalışma, klasik müziğin bebekleri sakinleştirdiği kadar matematik zekalarının gelişimine de önemli katkıları olduğunu ortaya koymaktadır. Siz de zaman zaman bulunduğunuz ortamda klasik ya da enstrümental müzik olmasını sağlayın (müziğin sesini, o ortamda bir başkasıyla rahatça sohbet edebilecek kadar açmanız yeterli olacaktır).

Bebeğinize şarkı söyleyin. Ne söylediğinizin ya da nasıl söylediğinizin bir önemi yok. Sesinizin kötü olduğundan da endişelenmeyin. Şarkı söylemeniz, onun beyin gelişimini olumlu yönde destekleyecektir.

Bulaşık makinesi, çamaşır makinesi, elektrik süpürgesi, fön makinesi gibi uğultulu sesler, bazı bebekler için rahatlatıcı olabilir. Eğer sizin bebeğiniz içinde rahatlatıcı olduğunu düşünüyorsanız zaman zaman bu aletleri çalıştırabilir ya da seslerini kaydedip dinletebilirsiniz.

Dokunsal Algı ve Hafıza Gelişimi İçin

Bebeğinizi sık sık kucağınıza alın. Elini tutun, elinizi tutmasını sağlayın. Yanağını okşayın. Ayaklarını okşayın. Bu fiziksel temas, her ikinizin de kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlamanın yanı sıra dokunma algısının gelişmesine de katkıda bulunacaktır.

Bir parça pamuk alın, bebeğinizin yanaklarında, kollarında, bacaklarında hafifçe gezdirin. Bu sırada bebeğinizle yumuşak ve hafif bir ses tonu ile konuşarak sizi duymasını da sağlayın.

Bebeğinizle üfleme oyunu oynayın. Avuçlarına, boynuna, ayaklarına, bileklerine üflemenizden hem hoşlanacak, hem de vücudunun farklı bölümlerini algılama becerisi artacaktır. Üflemeden önce vücut parçalarının isimlerini söylemeyi unutmayın.

Dr. Neslihan Kuloğlu Türker

KAYNAK: "Bebeğinizin Gelişimi İçin Neler Yapabilirsiniz? (0-1 Yaş)", Dr. Neslihan Kuloğlu Türker, Nobel Yayıncılık, 2014

ayınetkinliği