SOSYAL BECERİ MODELLERİ
SOSYAL BECERİ MODELLERİ
 
Bilişsel- Sosyal Öğrenme Modeli
Çocuğa gözlemleri yoluyla uygun davranışlarda bulunmasını öğretmeyi hedefler.

a) Beceri : Beceri hakkında çocuğa iki şekilde bilgi verilir.

*Model olarak (Rol yapma, film seyretme, kitap, ......)

*Sözel olarak ( Konuşma diliyle olayın ya da davranışın anlatılması)

b) Beceri performansı : Davranış, uygun şekilde öğretilinceye kadar uygulanır.

c) Beceriyi genelleştirme : Davranışın uygulanması hakkında geri bildirim verilir. Çocuğun kendi kendisine verdiği ya da bir başkası tarafından verilen geri bildirimler uygun davranış kazanılıncaya kadar devam eder.

Kişilerarası Bilişsel Problem Çözme Modeli
 
Kişilerarası ilişkilerdeki problemler hayatın bir parçasıdır. Çocuklar da zaman içinde başkalarıyla problemler yaşarlar. Bu problemleri çözmeyi öğrenmek ise mümkündür. Bu model, problem çözme ve uzlaşma davranışlarını öğretmeyi hedefler. Pekçok araştırmacı tarafından, özellikle, okul öncesi dönemde ve ilkokul döneminde öğretilmesi gerektiği savunulmaktadır.

a) Problem davranışı tanılama: Çocuğa kendi isteklerinin ve gereksinimlerinin ne olduğunu, başkalarının isteklerinin ve gereksinimlerinin ne olduğunu düşünmesi ve değerlendirmesi öğretilir.

b) Alternatif düşünme : Varolan problemlerin alternatif çözüm yollarını düşünme ve etkin çözüm yolları üretme öğretilir.

c) Değerlendirici düşünme : Alternatif çözümlerin sonuçlarının neler olabileceğinin değerlendirilmesi öğretilir. En ekonomik, kolay ve uygulanabilir çözüm yolunu seçmesi sağlanır.

Çevresel Model

Bireyselleştirilmiş programların ve işbirliğini birlikte kullanılmasını hedefler. Öğrencilerin akademik başarı düzeylerini artırmayı, işbirliğini öğrenmeyi peterojen gruplar içerisinde paylaşmayı, yardımlaşmayı ve yaşıt kabulünü arttırmayı amaçlar.

a) Sınıf öğrencileri bir hafta için dört-beş kişilik gruplara,her akademik düzeyden bir öğrenci bulunacak şekilde ayrılır.

b) Öğrenciler bireyselleştirilmiş akademik çalışmalarını grup içindeki eşlerinin yardımıyla gerçekleştirirler. Amaç, belirli bir konuda birlikte çalışmaktır.

c) Öğretmen gereksinim duyulan anlarda devreye girer. Bireylerle ya da küçük gruplarla özel beceriler üzerinde çalışır.

d) Ekipler bir haftanın sonunda ödüllendirilirler.

Karşılıklı İlgi Keşfi Modeli

Yapılandırılmış etkinlikler ile öğrenme güçlüğü olan ve olmayan öğrencilerin birbirlerini fark etmeleri hedeflenir. Öğrencilerin birbirlerini tanımalarını ve birbirlerinin özelliklerini tanımlayabilmeleri sağlanır.

a) Düşük kabul bırakan bir öğrenci yüksek kabul gören bir sınıf arkadaşıyla eşleştirilir.

b) Eşleştirme her hafta, bir kez,yaklaşık 40 dakika için gerçekleştirilir. Bu süre içinde herhangi bir konuda konuşmaları ve ortak noktalarını fark etmeleri sağlanır.

c) Görüşmelerden sonra her öğrenci keşfettiği ortak noktalarını 3 madde olarak yazar.

d) Eşler kısa bir sanat etkinliği yapar ve eşleri hakkında hazırlayacakları bir kitap oluştururlar.

e) Kitabın ismini koyar ve eşleri hakkında öğrendiklerini kısa cümlelerle kitabın içine yazarlar.

Yetişkinler İçin Sosyal Beceri Programları

Yaşıtlar ve yetişkinlerle ilişkileri sonucunda sosyal becerileri öğrenmesi hedeflenir. Uygun sosyal davranışlar kontrollü ortamlarda öğretilir ve ortamlara genelleştirilmesi sağlanır.

a) Öğrenme becerilerini içeren ev ödevleri verilir.

b) Ders olarak amaçlanan beceri açıklanır.

c) Düşünülen davranışın değerlendirilmesi yapılır.

d) Düşünülen davranışın tartışması yapılır.

e) Beceri için oluşturulan aşamalar açıklanır.

f) Becerinin uygulanması için model olunur.

g) Sözel anlatım uygulanır ve aileye aşamalar anlatılır.

h) Davranışsal anlatım uygulanır ve beceri üzerinde çalışılır.

i) Beceriyi kullanmakla ilgili ödevler verilir.

Bu 9 aşamanın gerçekleştirilmesi süresince 8 önemli beceri uygulanır.

- Olumlu geri bildirim verme

- Olumsuz geri bildirim verme

- Yaşıtların baskısını reddetme

- Problem çözme

- Yönergeleri takip etme

- Konuşma

- Olumsuz geri bildirimi kabul etme

- Görüşme

Sosyal beceri programları uygulanırken dikkat edilmesi gereken özellikler bazı özellikler vardır. Bunlar;

1. Bilgi verme prensiplerini kullanın.
Öğrenciyi hedef davranışı öğrenmesi için güdüleyin.
Öğrencinin sosyal davranışlarını değişik ortamlarda gözleyin ve değerlendirin.
Uygun sosyal becerileri seçtikten sonra aşamaları öğrenci ile tartışın ve her aşamada değerlendirin.
Programın aşamalarını öğrenci biliyor olsa bile anlatın, gerekirse model olun.
Doğal ortamlarda uygulamaya geçmeden önce yapılandırılmış bir ortamda deneme yapın ve geri bildirim verin.
Öğrenciler yapılandırılmış ortamda kendilerini izlemeyi ve değerlendirmeyi öğrendikten sonra değişik ortamlara genelleştirmesini sağlayın.

2. İletişime dayalı yollarla, tüm öğrencilerle etkileşim kurun.
Öğrencilerinizi başkalarının yanında eleştirmeyin.
Öğrencilerinizin yapabildiklerini ve yapma çabalarını takdir edin.
Bireysel olarak ya da grup içinde öğrencilerinizin sizin için önemli, olduklarını hissetmelerini sağlayın.
Sizin tutumunuzun tüm öğrenciler için model olacağını unutmayın.

3. Tüm öğrencilere “BİLEN” olmaları için fırsat verin.
Öğrenme güçlüğü olan çocuklara yazarak hazırlanabilecekleri fırsatlar yaratın. Kendi yazdıklarını okumak, yaşıtlarının gözünde bilen kişi olmalarını sağlayacaktır.
Sadece o öğrencinin cevaplayabileceğini bildiğiniz sorular sorun.
Küçük gruplar içinde çocukları olaylara katmaya çalışın.

4. Anne-babasını, yaşıtlarını, okul personelini ve toplumu sosyal beceri eğitiminin içine katın.
Aynı programın parçası olan kişilerin birbirlerini destekleyebileceklerini göz önünde bulundurun.
Çocukların benzer tepkiler aldıkça öğrendiklerini daha çabuk ve kalıcı biçimde genelleştirebileceğini unutmayın.


Dr. Neslihan Kuloğlu Türker


Sosyal becerilerin aile, okul, çevre, sınıf ve yaşıt ortamlarını içerecek şekilde öğretilmesini hedefler. Özellikle ilkokul dönemindeki çocuklar için hazırlanmıştır.

a) Okuldaki ölçme araçları kullanılır.

b) Sosyal becerilerin öğretilmesine gerek duyulan bir grup öğrenci ile gerek olmayan bir grup öğrenci seçilir.

c) Bu çocuklar her hafta birkaç kez 30’ar dakika sınıf dışına alınır ve daha önce belirlenmiş olan beceriler birer birer öğretilir.

d) Beceriler öğretilirken aşamalara ayrılır.

-Problemi tanımla.

-Alternatif çözüm yollarını düşün.

-Değerlendir ve en iyi çözümü belirle.

-Seçtiğin çözümü uygula.

e) Bu aşamalar, bir çözüm yolu olarak uzun ve kısa süreli kullanılmak üzere öğretilir.

f) Sınıfa bir problem çözme kutusu konur. Bu kutu tüm çocuklar tarafından her ortam, her olay ve her kişi ile ilgili problemlerini yazmaları için kullanılır.

g) Problem çözme yolları çocuklara öğretildikten ve sosyal yaşama genelleştirildikten sonra bu çocuklar sosyal beceri eğitimcisi adını alırlar.

h) Sınıfları ile birlikte çözmeleri gereken bir problem verilir.

i) Sosyal beceri eğitimcileri sınıf arkadaşlarının ve kendilerini yetiştiren kişilerin desteği ile problemi çözerler.

j) Bu plan her hafta bir kez tekrarlanır. Problemler problem kutusunun içindeki yazılar arasından seçilir.

k) Sosyal beceri eğitimcileri görevlerini bildiren özel amblemler taşırlar ve okuldaki diğer öğrenciler zorlandıkları zaman onlara yardımcı olurlar.

İşbirliğini Öğrenme Modeli

ayınetkinliği